![](https://i0.wp.com/vojvodinainfo.rs/wp-content/uploads/2024/05/donja_gradina_01052022_0015-scaled.jpg?resize=905%2C613&ssl=1)
Foto: Borislav Zdrinja/ZIPA PHOTO/ATAImages
U spomen-području Donja Gradina u Republici Srpskoj danas je počelo obeležavanje Dana sećanja na žrtve ustaških zločina u logoru Jasenovac i Nezavisnoj Državi Hrvatskoj.
U spomen području Donja Gradina, najvećem stratištu NDH, koje je bilo deo koncentracionog logora Jasenovac, biće održana komemoracija i obeležen Dan sećanja na žrtve ustaškog zločina. Polaganjem venaca na grobnom polju „Topole“ u Spomen-području Donja Gradina, u Republici Srpskoj, danas je odata počast žrtvama koncentracionog logora Jasenovac i obeležen Dan sećanja na žrtve ustaškog zločina u Drugom svetskom ratu.
Na tom najvećem stratištu logora Jasenovac, na grobnom polju „Topole“ u ime institucija Republike Srpske i Srbije i Crne Gore vence su položili predsednik Republike Srpske Milorad Dodik, predsednik Vlade Srbije Miloš Vučević predsednik Skupštine Crne Gore Andrija Mandić.
Sa njima su srpski član Predsedništva BiH Željka Cvijanović, predsednik Narodne skupštine Srpske Nenad Stevandić i premijer Srpske Radovan Višković.
Cveće i vence su položili i predsednik banjalučkog Udruženja logoraša Drugog svjetskog rata Dobrila Kukolj, ambasador Izraela za BiH sa sjedištem u Tirani Galit Peleg i predsednik Udruženja Roma Srbije Dragoljub Arsović, predstavnici institucija Republike Srpske, predstavnici Srpske u zajedničkim institucijama u BiH, kao i predstavnicima institucija Srbije.
![](https://i0.wp.com/vojvodinainfo.rs/wp-content/uploads/2024/05/donja_gradina_23042023_0006.jpg?resize=1024%2C684&ssl=1)
Foto: Borislav Zdrinja/ZIPA PHOTO/ATAImages
Cveće su položili predstavnici diplomatskog kora, kao i ostale delegacije. Nakon polaganja venaca i cveća, na grobnom polju „Košute“ biće služen parastos i pomen žrtvama ustaškog zločina genocida NDH.
Pomen žrtvama ustaškog zločina
Na grobnom polju „Košute“ u Spomen-području Donja Gradina održan je pomen srpskim, jevrejskim i romskim žrtvama ubijenim u ustaškom logoru „Jasenovac“, u okviru obeležavanja Dana sećanja na žrtve genocida u NDH. Pomen služi vladika banjalučki Jefrem, posle kojeg će romsku molitvu držati predsednik Svetskog parlamenta Roma Dragoljub Acković, a jevrejsku generalni sekretar opštine Doboj Dario Atijas.
Obeležavanju prisustvuju i predsednik privremenog organa Grada Beograda Aleksandar Šapić, ministri u Vladi Srbije i drugi zvaničnici, predstavnici diplomatskog kora, predstavnici SUBNOR-a RS, delegacija Trećeg pešadijskog puka Oružanih snaga BiH, Srba sa Kosova, Udruženja Roma RS, Srpskog narodnog veća iz Hrvatske i nevladinih organizacija iz RS koje okupljaju bivše borce, porodice poginulih i bivše logoraše.
Prema podacima Spomen-područja Donja Gradina, u zloglasnom logoru Jasenovac tokom Drugog svetskog rata stradalo je 700.000 žrtava ustaškog zločina, među kojima je život izgubilo 500.000 Srba, 40.000 Roma, 33.000 Jevreja, 127.000 antifašista. U Jasenovcu je stradalo 20.000 dece.
U Kozarskoj Dubici, sinoć je, povodom Dana sećanja na nevino stradale žrtve ustaškog zločina genocida u koncentracionom logoru Jasenovac, održana memorijalna akademija „Tuga koja treja ceo život“, a jutros je u 8.30 časova služena liturgija u crkvi Svetih apostola Petra i Pavla.
“Oslobođenje” Jasenovca – FNR Jugoslavija je već bila formirana, a srpska krv i dalje prolivana
Takozvana NDH formirana je pošto je okupirana i rasparčana Kraljevina Jugoslavija aprila 1941. Bila je to odmazda nacističke Nemačke zbog činjenice da su se Srbi ogromnom većinom opredelili protiv pakta potpisanog 25. marta 1941 u Beču, što se videlo masovnom podrškom puču od 27. marta, čime je iskazana naklonost zapadnim saveznicima.
Formalno, NDH je proglasio Slavko Kvaternik, penzionisani austrougarski oficir, 10. aprila. Iako su nastankom NDH iz njenog sastava izuzete teritorije nastanjene Hrvatima poput većeg dela Dalmacije, Međimurja, Gorskog Kotara, priključena joj je celokupna Bosna i Hercegovina, koja je tada imala relativnu srpsku većinu, kao i čitav Srem, u kom su Srbi bili većinsko stanovništvo.
Teritoriju takozvane NDH nastanjivalo je, prema nemačkim izvorima, 3,3 miliona Hrvata, 2 miliona Srba, 700.000 muslimana, koji su smatrani Hrvatima, i oko 150.000 Nemaca. Vrlo brzo po ustrojavanju NDH započelo je ostvarenje prethodno osmišljenog programa sistematskog uništavanja Srba. To je i bila glavna opsesivna namera Ante Pavelića i njegovih sledbenika.
Paralelno, događalo se sistematsko uništavanje Jevreja, po uzoru na nacističku Nemačku, a takođe i Roma.
U slučaju NDH, prevashodni cilj je bilo nepovratno uništenje svega što je bilo vezano za postojanje Jugoslavije, dakle osim Srba, aparata Kraljevine Jugoslavije i svih ubeđenih pristalica jugoslovenske države. Tako su stradale desetine hiljada Hrvata pristalica Jugoslavije, u prvoj fazi oni su bili glavna meta, tek kasnije i komunisti.
Sistematski progon i uništavanje Srba započeo je čim se tzv. NDH elementrano konsolidovala, mada su se napadi na Srbe događali odmah paralelno sa dolaskom okupatora, i to na lokalnom nivou, kao svojevrsni spontani pogrom.
Dve sedmice pošto je proglašena NDH, 25. aprila, zabranjena je upotreba ćirilice. Paralelno je trajalo uništavanje Srpske crkve, njenog osoblja, imovine svih vidova. I sam termin pravoslavlje je u prvo vreme odstranjen, i zamenjen kovanicom „grčko iztočnjaci“. Za Srbe je naloženo i nošenje plave trake, poput žute koju su morali da nose Jevreji.
Formalno, NDH je rasne zakone usvojila 22. jula 1941. godine.
Poznata je izjava ustaškog intelektualca, pisca Mileta Budaka, da trećinu Srba treba oterati, trećinu preveriti na rimokatolicizam, a ostale pobiti, izrečena jula 1941. u Gospiću. Bila je to samo jedna u nizu sličnih izjava ustaških moćnika i zvaničnika u tom periodu.
Procene o broju ubijenih Srba od strane hrvatskih ustaša, razlikuju se. Primera radi, Herman Nojbaher nemački zvaničnik na prostoru Jugoistoka, zabeležio je da se ustaše hvale da su pobili million Srba, ali se njemu činilo da je reč o „hvalisanju“. Prema Nojbaheru, koji nije bio pristalica ustaških metoda, broj ubijenih Srba u NDH bio je oko 750.000.
Osim u logorima, kojih je u NDH bilo više desetina, masovna ubistva, pokolji Srba od strane hrvatskih ustaša događali su se posvuda, po selima, nad raznim vrtačama, u crkvama, kao u Glini, i drugde. Siguran broj žrtava nikada neće biti utvrđen, pošto precizni popisi nisu, u tom delu, na vreme sprovedeni, a protok vremena je učinio da se mnogi zaborave. Na kraju, uništavane su sistematski celokupne porodice.
Najveće stratište bio je logor Jasenovac, ustrojen avgusta 1941. Ta monstruozna industrija zločina bila je aktivna do aprila 1945, kada se dogodilo proboj logoraša, 22. aprila. Po nizu procena, bestijalnost zločina koji su se u njemu događali jedinstvena je. Prema nalazima državne komisije Hrvatske, ubrzo po oslobođenju, zaključeno je da je u sistemu logora Jasenovac usmrćeno oko pola miliona lica, do 600.000. Izveštaj je bio objavljen, i takođe predstavljen Međunarodnom sudu u Nirnbergu.
Danom sećanja i komemoracijama, odlučno se naglašava da se stradalnici, žrtve monstruozne ustaške NDH, nikada ne smeju prepustiti zaboravu. Na sednici Izvršnog odbora za obeležavanje ovog događaja ranije je rečeno, a prenosi RTRS, da se očekuje prisustvo oko 15.000 ljudi.
![](https://i0.wp.com/vojvodinainfo.rs/wp-content/uploads/2024/05/donja_gradina_23042023_0009.jpg?resize=1024%2C684&ssl=1)
Foto: Borislav Zdrinja/ZIPA PHOTO/ATAImages
Sa 64.800 kvadratnih metara i 105 masovnih grobnica, Donja Gradina podseća i čuva od zaborava, da se nikada ne smeju zaboraviti žrtve. Sistem logora smrti takozvane NDH obuhvatao je oko 80 logora, a Donja Gradina kao najveće stratište u sistemu koncentracionih logora asenovac.
Međunarodna komisija za istinu o jasenovačkom sistemu hrvatskih koncentracionih logora zaključila je da su Hrvati u Jasenovcu i Donjoj Gradini ubili više od 700.000 Srba, 80.000 Roma i 23.000 Jevreja.
Spomen područje Donja Gradina, osnovano je 1968. godine, zauzima prostor od 116 hektara na desnoj obali reke Save, a u toku drugog svetskog rata spomen područje bilo je sastavni deo logora Jasenovac.
Spomen područje Donja Gradina u toku godine poseti oko 30.000 posetilaca.
Dodik: Srpski narod nije zaboravio zločine ustaša niti šta je to NDH
Predsednik Republike Srpske Milorad Dodik izjavio je danas da srpski narod nije zaboravio zločine ustaša u logoru Jasenovac, gde je, kako je rekao, ubijeno više od 700 hiljada ljudi, od čega više od pola miliona Srba.