Srbija i srpske zemlje na Balkanu: Znamenite ličnosti i vladari – Kosače

Kosače

Posle raspada države Nemanjića među sitnijom vlastelom koja je napredovala bili su Kosače, odnosno prvi među njima bio je Vlatko Vuković, koji je bio jedan od komandanata u Kosovskom boju 1389.godine.

Oni su bili sitna vlastela na prostoru Gornjeg Podrinja u današnjoj Republici Srpskoj. Taj deo zemalja Nemanjića pripao je Kotromanićima, Vlatka je nasledio njegov sinovac Sandalj Hranić, a Sandalja njegov sinovac Stefan. Najmoćniji od svih iz ovoga roda, po čijoj tituli herceg od Mileševe, cela srpska istorijska oblast dobi naziv Hercegovina. Stefan Vukčić Kosača rođen je 1404.godine kod Ustiprače (Novo Goražde danas Republika Srpska).

Bio je oženjen Jelenom Balšić najduže, sa njom je imao bar četvoro dece Katarinu, Vlatka, Vladislava i Stafana koji je postao Ahmed. Stefan na vlast dolazi posle Sandaljeve smrti 1435.godine. Odmah je bio pod velikim udarom, na njega su krenuli i Žigmund ugarski, na njegove zemlje u Dalmaciji, a i Radoslav Pavlović uz pomoć Turaka.

Uprkos teritorijalnim gubicima Stefan se održao. Iako Srbin iz starog pravoslavnog roda 1439.godine kao vazal je učestvovao u osvajanju srpske despotovine, te iskoristio situaciju da sebi prigrabi Zetu. Njegov moćni konkurent Radoslav Pavlović je umro 144.godine, a njegov sin Ivan je izgubio rat od Stefana Kosače i grad Klobuk 1442.godine. Vrlo brzo došao je u sukob sa kraljem Stefanom Tomašem, te je 1448.godine zajedno sa Turcima ratovao protiv ostalih Srba. Godine 1448. proglasio se za Hercega od Mileševe koja je bila na njegovoj teritoriji.

Posle je vodio dva rata protiv Dubrovnika. Iste godine kada je pao Carigrad preminula je njegova žena Jelena, a dve godine kasnije oženio je drugu ženu Barbaru, koja je preminula 1459.godine, a sin koga je dobio sa njom preminuo je kao dete, na kraju je 1460.godine oženio nemačku princezu Ceciliju. Posle pada Carigrada, a i Novog Brda nekadašnji turski vazal postaje glavni protivnik Osmanlija, miri se sa Kotromanićima, istupa kao branitelj pravoslavlja, te sa svim preostalim srpskim gospodarima. Međutim to
je donekle bilo i kasno, njegov sin Vladislav koji je bio najstariji sarađivao je sa Turcima željan vlastite moći, te je učestvovao u provali Turaka protiv Stefana Tomaševića koji je ubijen 1463.godine. Herceg Stefan Kosača vodi zadnju veću srpsku ofanzivu protiv Turaka 1464.godine. Međutim Turci je slamaju toko 1465.godine i nastavljaju napredovanje.

Srpski gorštaci tukli su se za svaki kamen, ali sila nije molila Boga. Herceg Stefan je preminuo 1466.godine, a presto je ostavio svom najmlađem sinu Vlatku, razočaran u Vladislava i Stefana. Vladislav je postao ugarski velikaš, koji je čak dobio Morović u Sremu kao posed na kome su živeli Srbi, Stefan se poturčio 1470.godine i postao Ahmed Beg, takođe je bio i veliki vezir Osmanskog carstva. Videli smo sudbinu njihove sestre, kraljice Katarine ,koja je prihvatila rimsku veru u zamenu za pomoć Srbima od Turaka od koje nije bilo ništa.

Vlatko je branio Hercegovinu sve do 1481.godine kada su Turci zauzeli Herceg Novi kao poslednje uporište, te se zamonašio prvo u manastiru Savina, a potom je otišao kao iskušenik radi sigurnosti na teritoriju pod kontrolom Mletaka. Izgleda da je jedan njegov sin otišao u Ugarsku, a drugi delio sudbinu Srba u brdima.

Fotografije preuzete sa sr.wikipedia.org

 

Autor: Borisav Đondović, master istoričar, doktorand na odeljenju za istoriju Filozofskog fakulteta u Beogradu

 

Srbija i srpske zemlje na Balkanu: Znamenite ličnosti i vladari – Despot Stefan Lazarević