Mučki ga ubili, a sada ga svojataju! SREM je ponosan na ovog umetnika!

Ovo je najveći srpski slikar 20. veka Sava Šumanović, koji je posle zverskog mučenja na današnji dan 1942. godine ubijen od strane hrvatskih ustaša u Sremskoj Mitrovici.

Nećete se iznenaditi kad vam saopštimo da se u pojedinim katalozima hrvatskog slikarstva danas—uprkos svom srpskom imenu i njegovom ubistvu—nalazi i ime Save Šumanovića među hrvatskim velikanima.

Rođen je 22. januara 1896. u Vinkovcima od oca šumarskog inženjera Milutina i majke Perside Tubić. Kada je imao četiri godine porodica se preselila u Šid. Gimnaziju pohađa u Zemunu, gde počinje da se interesuje za umetnost. Kasnije će se usprotiviti očevoj želji da postane advokat i 1914. u Zagrebu upisati Višu školu za umjetnost i obrt. Ovu školu završava sa najboljim ocenama 1918. Tada počinje da javno izlaže svoja dela.

1920. Sava je otišao u Pariz i iznajmio atelje na Monparnasu. Učitelj mu je bio Andre Lot, istaknuti likovni pedagog pravca analitičkog kubizma. U Parizu se družio sa Rastkom Petrovićem, Modiljanijem, Maks Žakobom i drugim umetnicima. Uticaji kubizma su vidljivi u ovoj ali i u kasnijim fazama slikarevog rada. Može se opravdano reći da je ovaj slikarski jezik Sava Šumanović doneo u Srbiju i da njegova dela ostaju najreprezentativniji primer domaćeg kubističkog slikarstva.

Narednih godina živi i slika u Zagrebu. Javnost i kritika ne prihvataju njegova dela, pa se iz protesta potpisuje francuskom transkripcijom na slikama. Godine 1924. piše studije “Slikar o slikarstvu“ i ”Zašto volim Pusenovo slikarstvo“, dela koja su polazište za razumevanje njegove estetike. Ponovo boravi u Parizu 1925, gde prihvata uticaje Matisovog slikarstva.

Godine 1927. Sava Šumanović je naslikao “Doručak na travi“ koji je naišao na odlične kritike u Francuskoj. Nešto kasnije je za 7 dana i noći intenzivnog rada naslikao sliku “Pijana lađa“ koju je izložio na salonu nezavisnih. Inspiracija za sliku je bila istoimena pesma Artura Remboa koja je do njega došla preko Rastka Petrovića koji mu ju je recitovao. Druga inspiracija je bila slika Teodor Žerikoa “Splav Meduza“. Kritičari su ovo delo dočekali sa podeljenim kritikama, a Sava je iscrpljen radom teško podneo one negativne.

Vraća se u Šid 1928, umoran od teških uslova života, rada i loših kritika. U Šidu slika sremske pejzaže.

Njegovu samostalnu izložbu u Beogradu kritičari su veoma pozitivno ocenili. Novac od prodaje slika omogućio mu je da ponovo ode u Pariz. Tu nastaju značajne slike: “Luksemburški park“, “Crveni ćilim“, “Most na Seni“. Ova dela karakteriše poetski realizam i umereni koloristički ekspresionizam.

Šumanovićeva dela iz poznijeg perioda se odlikuju svetlim bojama, i lirskom atmosferom. Svoj stil, koji sam naziva kako znam i umem, prilagođava motivu.

Po povratku u Šid, 1930, slika sremske pejzaže i aktove. Tri godine radi na ciklusu velikih platana “Šiđanke“, a kasnije na ciklusu “Beračice“, posvećenom berbi grožđa.

Za vreme Drugog svetskog rata Šid ulazi u sastav Nezavisne Države Hrvatske i ćirilica je zabranjeno pismo, pa se Sava iz protesta ne potpisuje već samo označava godinu nastanka slike.

Na Veliku Gospojinu, 28. avgusta 1942. godine, najznamenitijeg srpskog slikara Savu Šuđanovića su, zajedno sa još 150 znamenitih Srba iz Šida, oko 6 sati ujutru, uhapsile hrvatske ustaše i odvele u “Hrvatsku Mitrovicu” (ovaj naziv su Hrvati koristili za Sremsku Mitrovicu tokom okupacije za vreme NDH). Svi šidski Srbi su posle teških mučenja i prebijanja streljani, 30. avgusta, nakon čega su bačeni u zajedničku masovnu grobnicu.

Резултат слика за sava sumanovic

Srbi, kao što ne damo Hrvatima Teslu, jer bi isto ovako završio da je ostao u rodnoj Lici, tako ne smemo da damo ni našeg genijalnog slikara Savu!

(Facebook: Istorija Srba)